مادی های شهر اصفهان
مادی های شهر اصفهان
مادی های شهر اصفهان
مادی های شهر اصفهان
مادی های شهر اصفهان number=0 مادی های شهر اصفهان number=1 مادی های شهر اصفهان number=2 مادی های شهر اصفهان number=3

مدت زمان پیشنهادی

۱ ساعت

ساعت دسترسی

امروز پنجشنبه ۲۴ ساعته

مسیر یابی

مادی های شهر اصفهان

نویسنده: فاطمه کریمی
امتیاز ۵ از ۲۸ بازدید
بروز شده در: ۲۰۲۰-۰۸-۰۶

مادی در گویش مردم اصفهان به جوی بزرگ و مجرای آبی گفته می شود. اصفهان ازین مادی ها یا جوی های بزرگ آب کم ندارد. از معروف ترین آنها مادی نیاصرم، مادی شاه ، مادی فرشادی است. مادی ها با شیبی که دارند آب ورودی به شهر را از رودخانه به بخش های فرعی شهر منتقل میکنند.
این روش برای دسترسی ّبه آب رودخانه برای مزارع و محله هایی که فاصله ی زیادی با زاینده رود داشته اند طراحی شده است. اصفهان به علت وجود زاینده رود در دل خود از دیر باز تاکنون نقش پر رنگی در صنعت کشاورزی و آبیاری باغات داشته است. 
علاوه بر آبیاری و شرب مردم ، مادی ها درفضای سبز شهر و زیبا سازی اصفهان و همچنین تقییرات آب و هوایی نقش بسزایی داشته اند. مادی ها باعث پایدار بودن درختان چهار باغ و شکل گیری باغ های صفوی شده اند.

 ساخت مادی در این ناحیه قدمتی طول و دراز دارد. به علت وجود آب و زمین های حاصل خیز می توان به شکل گیری این تمدن از زمان مادها ، هخوامنشی ، اشکانی وساسانی اشاره کرد.

ابن رسته ساخت مادی ها را در قرن سوم و تقسیم آب را مربوط به زمان اردشیر بابکان می داند اما مساله ساخت مادی ها در دوره قبل از اسلام غیر قابل انکار است. مرجع دیگری که می توان با آن وجود مادی ها را قبل از ظهور اسلام اثبات کرد طومار شیخ بهایی است.

مادی ها در دوران صفویه

به علت گسترش جمعیت و توسعه شهر اصفهان به عنوان پایتخت ایران در دوره صفویه ، نیاز به آب زاینده رود بیش از پیش نیاز میشد.
وجود دانشمند معروف ، شیخ بهایی در دوره سلطنت شاه طهماسب صفوی باعث شد که برای تقسیم آب زاینده رود قوانین و روشهایی بنیان گذاری شود که به طومار شیخ بهایی معروف است .
بر اساس این طومار آب رودخانه طی چهار مرحله تقسیم به آخرین سطوح اراضی آبخور آن می رسد.

مادی نیاصرم اصفهان

بزرگترین مادی های اصفهان بوده و مسیر آن بیشتر نزدیک رودخانه است و تا یک قرن پیش حد جنوبی شهر به شمار می رفته است. این مادی در کنار پل مارنان از رودخانه جدا شده و از کنار محله لنبان و باغ جنت به طرف مشرق می رود . نزدیک خیابان به سه شاخه تقسیم شده و اراضی جی را مشروب می کند و به طرف خوراسگان و زردنجان و سروشفادران می رود. ابن حوقل ، جغرافیانویس عرب و درقرن چهارم هجری که اصفهان را دیده است ، از این مادی به نام(یاسرم) نام می برد.

 

مادی شاه اصفهان

 نام دیگر آن جوی شاه است که خاصه عمارت ها و باغ های شاهی بوده است. آب آن نصف مادی فرشادی می باشد . از محله لنبان و چهارسوی شیرازی ها و همچنین از محله های مستهلک و شمس آبادی عبور میکند.
این مادی ها به دو شاخه تقسیم شده و وارد دو حوض چهار باغ که مقابل کاخ هشت بهشت بوده است می ریخته است. این مادی مسیرش را طی میکرده و داخل باغ مزبور شده و باغ های شاهی ، خانه های دولتی و باغ های اطراف چهارباغ را سیراب میکرده است.

مادی فدین اصفهان

چون بعضی ازسلطان ها شاخه ای ازاین نهررا فدای نفس خودکرده و اکثرآن را وقف شهرنموده بودند، به مادی فدامشهور بوده است. ولی امروزه آن را مادی فدین می گویند. محل انشعاب آن بالاتر از سه نهر قبلی است و آب آن از مادی فرشادی زیادتر است و از لنبان و شمس آبادی عبور کرده و در محله دروازه دولت به دو شعبه تقسیم می شود.

مادی تیران اصفهان

در منتهی الیه حد غربی شهر جریان دارد و از کنار آن می گذرد. آب آن به اندازه مادی فرشادی است. اما شاخه هایی از آن را جدا کرده اند. این مادی ، محله چهار سوی شیرازی ها، محله نو، قسمتی از بیدآباد و شیش را آب می دهد . مورنان را سیراب نموده و به قریه معروف به تیران آهنگران می رود . مزرعه های اطراف آن را مشروب می سازد. شاخه ای ازآن هم آسیابی را می گرداند و به شاخه مادی فدین ، که به سواری باغ می رود.

مادی قمیش اصفهان

محل انشعاب این مادی بالاتر از نهرهای سابق و معتبرترین آن ها است . این مادی ، حتی در فصول بعد از خشکسالی پر آب است. چشمه ی آن نیز در مزارع درچه واقع شده است. که در تمامی فصول باغ های آن منطقه را سیراب میکند. آب این نهر از مادی نیاصرم کمتر است . اما از بسیاری مادی های دیگر اصفهان پر آب تر است. این مادی از میان قرای ماربین مانند نصر آباد و گورتان و جوزدان عبور کرده و به قسمت هایی تقسیم می شود؛ چنانچه اول در جلوی مسجد گورتان دو قسمت بزرگ شده و به دو طرف می ریزد.

مادی فرشادی

 محل انشعاب آن بالاتر از نیاصرم و در کنار قریه ناجوان(ناژوان) ماربین است. آب آن  از مادی نیاصرم است. این مادی از محله لنبان و شمس آبادی عبور کرده و از زیر خیابان چهار باغ داخل مدرسه سلطانی می شود. سپس از محله دولت خارج شده واز شمال محله خواجو می گذرد. در نهایت چهار باغ صدری و باغ های آن و محله خواجو و پای قلعه را تمام سرسبز و آباد می کند . بعد به محله ترواسکان و پافجان و ساسان و دهمرتین می رود و از شهر خارج شده است.  اراضی جی را مشروب می کند و کمتر وقتی آب آن می ایستد ، زیرا که شورابه و زایش دارد.

و اما آدرس این مکان دیدنی:
اصفهان